ملتي در مدتي كوتاه بدان حد از جمال دست يافته است. فعاليت ژاپنيان در زمينههاي عملي نيز كماهميت نبود؛ راهها و پلها ساخته شد و فن كاشيكاري رواج گرفت. شخصي روحاني به نام گيوگي در زمينههاي فني خود را به صورت رهبر بزرگي نمايان ساخت. ساختن مجسمهٴ عظيمي از بودا در 750 در نارا پايان يافت؛ اين موفقيت فني بزرگي بود.
6. جغرافياي ژاپني، چيني و لاتيني. آنچه را كه ميتوان قديمترين يادگار جغرافياي ژاپني ناميد، يعني
فودوكي، در 713 به فرمان امپراتريس گمئي تأليف شد. فودوكي فرهنگهاي جغرافيايي بود كه اوضاع طبيعي، سنن، موضوعات و حوادث جالب توجه هر منطقه را توصيف ميكرد. هنوز چهار
فودوكي موجود است.
يك هيئت چيني در 747 از پامير و هندوكش گذشت و يخچال داركوت را (در ارتفاع15,400پايي) پشت سر نهاد.
بيد نظريهٴ جالبي در باب جزر و مد انتشار داد كه حاوي نخستين اشاره به چيزي است كه ايجاد يك بندرگاه ناميده ميشود. فرگيل، اسقف زالتسبورك، اعتقاد خود را به وجود ينگه دنيا توصيف كرد.
6 مكرر طب. بسيار جالب است كه اين فصل حاوي فقرهٴ مربوط به طب نيست، و براي نخستين بار اين اتفاق ميافتد. مسلماً كارهاي طبي هرگز متوقف نشد، ولي اين مستلزم ادامهٴ تحقيق طبي نيست. چيزي واضحتر از اين موضوع ركود فكري اين عصر را نشان نميدهد، كه از قرار معلوم، حتي تحقيق طبي به حال وقفه درآمده بود.
برخي اطلاعات مربوط به موضوعات طبي را ميتوان در دائيهو - ريو، قديمترين قانوننامهٴ ژاپني يافت (فقرهٴ ح را ببينيد). همچنين بايد خاطرنشان ساخت كه ماداواكارا، كه از او در فصل آتي سخن خواهم گفت، ممكن است در اين زمان هم فعاليت خود را آغاز كرده باشد.
7. تاريخنويسي ژاپني و لاتيني.
قديمترين وقايعنامهٴ ژاپني كو جيكي است كه در 711 - 12 به وسيلهٴ ياسومارو تحرير شده است. وقايعنامهٴ دوم، يعني نيهونگي در 714 به وسيلهٴ علماي مختلف تدوين شد؛ تحرير تازهاي به نام
نيهون شوكي در 720 به وسيلهٴ همان اونو و شاهزاده تونري تأليف شد. اين دو تاريخ در اصل متفاوت بود، اولي فقط ژاپني بود، در حالي كه دومي تا حدود زيادي از نمونههاي چيني سرمشق گرفته بود.
بيد تاريخ كليساي انگليس خود را در 731 به پايان رساند. او يكي از بهترين مورخان اروپا در قرون وسطي بود.
8. قانون بربري، بيزانسي، اسلامي، چيني و ژاپني. دو قانوننامهٴ بربري مربوط به اين عصر است، قانون آلاماني و باواريايي.
گزيدهٴ آيين دادرسي يوستينيان و قانوننامههاي مخصوص ديگر مربوط به كشاورزي،